Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC, cập nhật Hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp – một nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến cách hạch toán, lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế của doanh nghiệp.

Trong đó, điểm khiến nhiều kế toán đặc biệt quan tâm chính là việc bổ sung một số tài khoản mới, phản ánh sát hơn bản chất hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

👉 Vậy các tài khoản cấp 1 bổ sung mới (tài khoản 215) được quy định trong Thông tư 99/2025/TT-BTC như thế nào? Bài viết này sẽ giúp kế toán nắm trọng tâm – đúng quy định – dễ áp dụng.

Khái quát về tài khoản 215 – Tài sản sinh học

Tài sản sinh học là các cây trồng hoặc vật nuôi sống gắn với sự quản lý của doanh nghiệp đối với quá trình biến đổi sinh học mà sau đó có thể được chuyển thành các sản phẩm nông nghiệp hoặc tạo ra các tài sản sinh học khác.

Biến đổi sinh học bao gồm các quá trình tăng trưởng, thoái hóa, sản xuất và sinh sản dẫn đến những thay đổi về số lượng hoặc chất lượng của một tài sản sinh học.

Hoạt động nông nghiệp là hoạt động quản lý sự biến đổi sinh học nhằm thu hoạch được tài sản sinh học để bán hoặc để chế biến thành sản phẩm nông nghiệp hoặc sinh ra tài sản sinh học khác. Hoạt động nông nghiệp bao gồm các hoạt động đa dạng, ví dụ: trồng trọt (trồng cây hàng năm, cây lâu năm, vườn cây, vườn hoa, đồn điền,…) chăn nuôi (nuôi trồng thủy hải sản, gia súc, gia cầm,…). Súc vật nuôi để làm việc hoặc đánh bắt cá ở đại dương,… không thỏa mãn là hoạt động nông nghiệp.

Sản phẩm nông nghiệp là sản phẩm được thu hoạch từ tài sản sinh học của doanh nghiệp (lá chè được thu hoạch từ bụi chè, sữa bò được thu hoạch từ bò mẹ, trứng được thu hoạch từ gà đẻ trứng,…). Sau thời điểm thu hoạch, các sản phẩm này không còn là tài sản sinh học mà chuyển sang là hàng tồn kho của doanh nghiệp. Theo đó, quá trình chế biến các sản phẩm nông nghiệp sau thu hoạch của doanh nghiệp (ví dụ, quá trình ủ, xử lý nho để trở thành rượu,…) là quá trình chế biến hàng tồn kho và được kế toán theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 – Hàng tồn kho và các văn bản hướng dẫn.

Tài khoản này dùng để làm gì?

Tài khoản này dùng để phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động tăng, giảm của:

• (i) Các tài sản sinh học liên quan đến hoạt động nông nghiệp (bao gồm cả các tài sản sinh học được tạo ra/sinh ra từ cây lâu năm cho sản phẩm định kỳ của doanh nghiệp);
• (ii) Sản phẩm nông nghiệp tại thời điểm thu hoạch.

Lưu ý: tài khoản này không sử dụng để phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động tăng, giảm của các cây lâu năm cho sản phẩm định kỳ và súc vật làm việc (ví dụ các con vật được nuôi trong rạp xiếc để biểu diễn xiếc, nuôi trong vườn thú để cho khách tham quan như hổ, báo, sư tử, khỉ, cá voi, chó nghiệp vụ được nuôi để thực hiện các nhiệm vụ theo yêu cầu,…). Cây lâu năm cho sản phẩm định kỳ và súc vật làm việc được phản ánh vào Tài khoản 211 – TSCĐ hữu hình.

Tài sản sinh học của doanh nghiệp gồm các loại nào?

• Cây lâu năm cho sản phẩm định kỳ: Là các cây trồng sống lâu năm, được sử dụng trong sản xuất hoặc cung cấp sản phẩm nông nghiệp; dự kiến cho sản phẩm nhiều hơn một kỳ kế toán và ít có khả năng được bán dưới dạng sản phẩm nông nghiệp, trừ trường hợp thanh lí đột ngột. (Ví dụ, bụi chè/vườn chè, cây/vườn nho, cây/vườn cọ dừa, cây/vườn cây cao su, …) thường đáp ứng được định nghĩa của TSCĐ nên được kế toán là TSCĐ hữu hình của doanh nghiệp. Tuy nhiên, sản phẩm được tạo ra từ các cây lâu năm cho sản phẩm định kỳ như lá trà, quả nho, cọ dừa, mủ cao su,… khi chưa thu hoạch lại là các tài sản sinh học.
• Cây trồng để lấy sản phẩm một lần (ví dụ các loại cây lấy gỗ như cây keo, bạch đàn, xoan đào, xà cừ,…); cây trồng theo mùa vụ hàng năm (ví dụ ngô, lúa, mì, khoai, rau,…).
• Súc vật nuôi lấy thịt, sản phẩm một lần (cá, lợn, bò, gà,… nuôi lấy thịt) và súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ (ví dụ bò sữa, gà lấy trứng, cừu lấy lông cừu, tôm giống, gà giống, cá giống, lợn giống,…).

Bảng ví dụ minh họa việc phân loại

Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng, việc phân loại một tài sản sinh học là cây lâu năm cho sản phẩm định kỳ không chỉ phụ thuộc vào tên gọi mà cần căn cứ vào đặc điểm, tính chất, cách thức thu hồi lợi ích từ tài sản sinh học đó của doanh nghiệp.

⚠️ Sai sót phổ biến nhất khi hạch toán tài sản sinh học là hiểu sai, ghi nhận sai ngay từ đầu.
Tài sản sinh học không còn được hạch toán như TSCĐ thông thường. Nếu kế toán không nắm rõ nguyên tắc ghi nhận và đo lường, rủi ro bị điều chỉnh BCTC là rất cao.

👉 Xem ngay: Nguyên tắc kế toán đối với tài sản sinh học – Kế toán bắt buộc phải biết.